SALAMANDRA PLAMISTA
Salamandra plamista (Salamandra salamandra) żyje w górzystych lasach środkowej i południowej Europy, ponadto spotkać ją można na Korsyce, w Azji Mniejszej i północnej Afryce. W Polsce występuje niestety już nielicznie na terenie Karpat i Sudetów. Jest naszym największym płazem — długość jej dochodzi do 23,8 cm. Ciało ma masywne i silne, głowę wysoko uniesioną, oczy duże — osadzone po bokach głowy, wyraźne otwory nosowe. Szczęka i żuchwa są zaopatrzone w drobne zęby, znajdują się one również na podniebieniu. W tyle głowy symetrycznie występują wyraźnie zaznaczone gruczoły zauszne (parotydy) wydzielające jad. Tułów ma wrzecionowaty, grzbietobrzusznie spłaszczony. Krótkie cztery nogi są silne i zakończone małymi, płaskimi palcami. Ogon ma mocny, długości nieco mniejszej od reszty ciała. Salamandra pokryta jest dość grubą, mięsistą skórą, w której znajdują się stosunkowo liczne gruczoły jadowe, produkujące gęstą, żółtawomleczną, krzepnącą ciecz. Skóra salamandry jest czarna, ale na grzbiecie i brzuchu ma nieregularnie rozrzucone żółte lub pomarańczowe plamy. Nie spotyka się osobników z plamami takiego samego kształtu. Oprócz okazów normalnie ubarwionych zdarzają się albinotyczne lub jednolicie ciemne.
Dymorfizm płciowy salamandry jest nieznaczny, ogranicza się właściwie do rozmiarów ciała — samiec jest wyraźnie mniejszy od samicy i ma proporcjonalnie do swojej wielkości dłuższe nogi. Charakterystyczną cechą salamandry jest to, że nie występuje u niej szata godowa.
Gody salamandry plamistej w naszych warunkach klimatycznych przypadają na miesiące wiosenne, ale mogą również odbywać się w lecie, a nawet poczas ciepłej jesieni. Łączenie się par przebiega na lądzie lub w płytkiej wodzie. Samce wydalają ze swoich narządów rozrodczych pakiety plemników — spermatofory, które podczas gry miłosnej starają się umieścić w kloace samicy lub składają je do płytkiej, dobrze natlenionej wody. Z wody samice wychwytują je nabrzmiałymi wzgórkami kloaki. Kiedy samice zapadają w sen zimowy, mają w swoim ciele odpowiednią liczbę spermatoforów. Zapłodnienie komórek jajowych następuje w jajowodach. W ciele matki rozwijają się zarodki, a później małe larwy, które rodzą się wiosną następnego roku. Czas rozwoju zarodka i larwy zależy przede wszystkim od warunków zewnętrznych — głównie od wysokości terenu nad poziomem morza. Na przykład w zachodniej Francji na wysokości około 170 m n.p.m. samice rodzą larwy co roku, w kwietniu (w Polsce zwykle w maju), natomiast salamandry zajmujące tereny położone na wysokości około 1000 m n.p.m. rodzą larwy raz na dwa lata. Poród odbywa się wyłącznie w wodzie i najczęściej podczas nocy. Liczba larw pochodzących od jednej samicy waha się — zdaniem Włodzimierza Juszczyka — od 10 do 48 sztuk. Według innych badaczy — może dochodzić do 80 sztuk.
